ජාත්යන්තර බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා පිරිසක් ශ්රී ලංකාවේ සාම පාගමනක් පැවැත්වූ අතර, එය රටේ බොහෝදෙනකු ස්පර්ශ කර ඇත. වියට්නාම බෞද්ධ සම්ප්රදායන් මත පදනම් වූ ‘යහපත් සිහිය’ පිළිබඳව එක්සත් ජනපදයේ ප්රජාවන්ට උගන්වන, පූජ්ය පඤ්ඤාකර හිමියන් විසින් මෙම පාගමන මෙහෙයවනු ලැබිණි. භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ආලෝකා නම් සුනඛයකුද එක්වූ අතර, එමඟින් පාගමන වඩාත් මිත්රශීලී හා ආකර්ශනීය වී තිබිණි. මීට පෙර එක්සත් ජනපදයේ ද මෙවැනිම සාම පාගමන් පවත්වන ලද අතර, එහිදී භික්ෂූන් වහන්සේලා සිහිකල්පනාව සහ අනුකම්පාව පිළිබඳ පණිවිඩ පතුරුවා හරින නමුත්, එහිදී ශ්රී ලංකාවේ මෙන් රජයේ හෝ ජනමාධ්යයේ සහයෝගයක් නොලැබිණි.
මෙම සාම පාගමන ශ්රී ලංකාව තුළ සාම සංස්කෘතියක් ගොඩනැගීමට උපකාරී විය හැකිය. රට සිය අතීත ගැටුම්වලින් ඔබ්බට ගොස්, විවිධ ජනවාර්ගික හා ආගමික කණ්ඩායම් අතර ගැටළු සඳහා දිගුකාලීන විසඳුම් සෙවීමට උත්සාහ කරන බැවින් මෙය වැදගත් වේ. පාගමනට රජය දැක්වූ සහයෝගයෙන් පෙනීයන්නේ මෙවැනි සාමකාමී සංස්කෘතියක් දිරිමත් කිරීමට ඔවුන්ට අවශ්ය බවයි. පරිසරය පිරිසිදුව තබාගැනීම, සදාචාරාත්මකව හැසිරීම සහ සමාජයේ විනය පවත්වා ගැනීම කෙරෙහි අවධානය යොමුකරන ක්ලීන් ශ්රී ලංකා වැඩසටහන මෙම අදහස් සඳහා සහාය දක්වනු ලබයි. එය සාමය ගොඩනැගීම සඳහා වැදගත් වන පොදු අවකාශයන් වෙනුවෙන් හවුල් වගකීම සහ ගෞරවය ප්රවර්ධනය කරයි.
රජය මීට පෙර “ශ්රී ලංකා දින” සැමරුමක් හරහා සාමය ප්රවර්ධනය කිරීමට සැලසුම් කර තිබූ අතර, එය පසුගිය වසරේ දෙසැම්බර් 12 සිට 14 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිතව තිබිණි. කෙසේවෙතත්, දිට්වා සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් එය අවලංගු කරන ලදී. විද්යාව, ව්යාපාර, කලා සහ සංස්කෘතික වැනි ක්ෂේත්රවල හොඳින් කටයුතු කළ සෑම දිස්ත්රික්කයකම සියලුම ප්රජාවන්ගෙන් දක්ෂ පුද්ගලයන් එක්රැස් කිරීම මෙම උත්සවයේ අරමුණ විය. දිස්ත්රික්ක 25 න්ම දිස්ත්රික් ලේකම්වරුන් විසින්, එම පිරිස් තෝරාගෙන, සංස්කෘතික සංදර්ශන සහ ප්රදර්ශන සඳහා කොළඹට රැගෙන ඒමට නියමිතව තිබිණි. යුද්ධය අතරතුර මානව හිමිකම් ගැටළු මෙන්ම පීඩාවට පත්වූවන් සඳහා වගකීම සහ වන්දි වැනි වඩාත් දුෂ්කර කරුණු සාකච්ඡා කිරීමට පෙර, විවිධ ප්රජාවන් අතර සමගිය ප්රවර්ධනය කිරීම මෙම උත්සවයේ අරමුණ විය.
ධනාත්මක ප්රතිචාරය
විදේශීය භික්ෂූන් වහන්සේලාට ආරාධනය බොහෝ විට ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධ ආගමික ජාල හරහා යොමුකෙරුණු අතර, එම ජාල ගෝලීය බෞද්ධ ප්රජාව සමඟ දිගු සම්බන්ධතා ඇති ඒවා විය හැකිය. මහානායක හිමිවරු සහ බොහෝ ප්රමුඛ විහාරස්ථාන හා ජ්යෙෂ්ඨ භික්ෂූන් වහන්සේලා සාම පාගමනට සහාය දැක්වූහ. මෙයින් පෙනීයන්නේ එය කුඩා හෝ හුදකලා සිදුවීමක් නොව, ප්රධාන බෞද්ධ නායකත්වය විසින් පිළිගත් එකක් බවයි. මෙම වැඩසටහනේදී ජ්යෙෂ්ඨ ආගමික නායකයෝ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළහ. රාජ්ය තාන්ත්රිකයන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් ගංගාරාම විහාරස්ථානය වෙත පැවැත්වූ පැවති පාගමනින් අනතුරුව, සාමය සඳහා ඒකාබද්ධ ප්රකාශයක් නිකුත්කරන ලදී. එම ප්රකාශයෙන් අනුකම්පාව, සංවාදය සහ කල් පවතින සාමය ඉල්ලා සිටියේය. ආගමික නායකයන් සාමකාමී සහජීවනය ප්රවර්ධනය කිරීමට සහ සමාජයට ශක්තිමත් සදාචාරාත්මක පණිවිඩයක් ලබාදීමට උත්සාහ කරන බව එයින් පෙන්නුම් කෙරේ.
සාම පාගමනට මහජන ප්රතිචාරය ඉතා ශක්තිමත් විය. මල්, ජලය සහ ආධාර ලබාදෙමින් භික්ෂූන් වහන්සේලාට සහාය දැක්වීම සඳහා බොහෝදෙනෙක් මාර්ග දිගේ රැස්ව සිටියහ. පාසල් දරුවන් මාර්ග අසල සිටගෙන සිටි අතර, විවිධ ආගම්වල ප්රජාවන් පාගමන උණුසුම් ලෙස පිළිගනු ලැබිණි. පාගමන අතරතුර, භික්ෂූන් වහන්සේලාට හින්දු කෝවිලක් සහ මුස්ලිම් පල්ලියක් පවා සත්කාර කළ අතර, එහිදී උන්වහන්සේලාට ආහාර සහ සංග්රහ ලබාදෙන ලදී. මෙම සරල ක්රියාමාර්ගවලින් පෙනීයන්නේ විවිධ ප්රජාවන්ට අයත් පුද්ගලයන්ට සහජීවනයෙන් එකට ජීවත් විය හැකි බවයි. ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධයන් ජාතිකවාදය කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමුකරන අතර, සුළුතර කණ්ඩායම් ගැන තැකීමක් නොකරන බවට ඇති අදහස වෙනස් කිරීමට ද එය උපකාරී වේ. මෙය යුද්ධය සහ දේශපාලන ගැටුම් පැවැති වසරවලදී වර්ධනය වූ අදහසකි.
ඊට වෙනස්ව, සාම පාගමන වෙනස් හා වඩා ධනාත්මක ප්රතිරූපයක් පෙන්නුම් කළේය. එය විසින්, සාමාන්ය ජනතාව බුදුදහමේ වැදගත් වන කරුණාව සහ සාමකාමීව එකට ජීවත්වීම වැනි වටිනාකම් අනුගමනය කිරීමට කැමැත්තෙන් සිටින බව පෙන්නුම් කෙරිණි. කරණියමෙත්ත සූත්රය මිනිසුන්ට උගන්වන්නේ, සියලු ජීවීන් කෙරෙහි අසීමිත ආදරයක් සහ කරුණාවක් ඇතිකර ගැනීමටය. එහි සඳහන් වන්නේ, අපට කෝපයෙන් හා වෛරයෙන් තොර මනසක් තිබිය යුතු බවයි. සෑම කෙනකු කෙරෙහිම සැලකිලිමත් වීමේ මෙම අදහස, ජාතිය හෝ ආගම ඉක්මවා සාමය සඳහා ශක්තිමත් පදනමක් නිර්මාණය කරයි. පාගමන අතරතුර භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙම පණිවිඩය නැවත නැවතත් පැවසූහ. පූජ්ය පඤ්ඤාකර හිමියන් මිනිසුන්ට මතක්කර දුන්නේ, අන් අයට දීම සහ උපකාර කිරීම යහපත් වන අතර, එදිනෙදා ජීවිතයේදී සිහියෙන් සිටීම ඊටත් වඩා වැදගත් බවයි. මිනිසුන් සිහියෙන් නොසිටින විට, ඔවුන් පහසුවෙන් කෝපයට පත්වී ගැටුම් ඇති කළ හැකි බව උන්වහන්සේ අනතුරු ඇඟවූහ.
තවත් වැඩසටහන්
සාම පාගමනේ වැදගත් අවස්ථාවන්හිදී දේශපාලන නායකයන් ඊට සහභාගී වීමෙන් පෙනීගියේ, රජය මෙම අවස්ථාවට විශාල වැදගත්කමක් ලබාදුන් බවයි. අගමැතිනි හරිනි අමරසූරිය මහනුවරදී භික්ෂූන් වහන්සේලාට ගෞරව කළ අතර, පාගමන අවසන් වන විට ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක කොළඹදී ද එසේ කරනු ලැබීය. මෙම ක්රියාවන් පෙන්නුම් කරන්නේ, දේශපාලන නායකයන් සාමය පිළිබඳ අදහසට සහාය දක්වන බවයි. එහෙත්, මෙම අදහස් සැබෑ රජයේ ප්රතිපත්ති බවට පත්කිරීම තවමත් සම්පූර්ණයෙන් සිදුකර නොමැත. කෙසේවෙතත්, සාම පාගමනේ ද යම් දුර්වලතා තිබිණි. යුද්ධයෙන් වඩාත්ම බලපෑමට ලක් වූ සහ සංහිඳියාවට වඩාත්ම අවශ්ය ශ්රී ලංකාවේ උතුර සහ නැගෙනහිර ප්රදේශ හරහා එය ගමන් කළේ නැත. පාගමනට මෙම ප්රදේශ ඇතුළත් කර තිබුණේ නම්, එහි එක්සත්කම පිළිබඳ පණිවිඩය ඊටත් වඩා ශක්තිමත් වීමට ඉඩ තිබිණි.
අනෙකුත් ප්රජා සහ ආගමික කණ්ඩායම් සමඟ වඩාත් සමීපව කටයුතු කළේ නම්, සාම පාගමන වඩාත් ධනාත්මක බලපෑමක් ඇති කළ හැකිව තිබිණි. ආගමික සහජීවනය ප්රවර්ධනය කරන බොහෝ සිවිල් සමාජ සංවිධාන සහ කණ්ඩායම් ඊට සහභාගී වීමට කැමති වූ නමුත්, වැඩසටහන තුළ ඔවුන්ට ඉඩක් නොතිබූ බැවින් ඔවුන්ට සම්බන්ධ වීමට නොහැකි විය. සමගිය සහ සංහිඳියාව සඳහා කටයුතු කරන සමහර රජයේ සංවිධාන පවා එයට ඇතුළත් නොවීය. ක්ලීන් ශ්රී ලංකා වැඩසටහන යටතේ පාගමන සංවිධානය කළ කණ්ඩායම උත්සවය සරලව පැවැත්වීමට තීරණය කර තිබුණු අතර, වැඩි කණ්ඩායම් සංඛ්යාවක් ඊට සම්බන්ධ කර ගැනීමෙන් කළමනාකරණය කිරීම දුෂ්කර විය හැකි යැයි සිතුවා විය හැකිය. කෙසේවෙතත්, මෙයින් අදහස් කළේ, අඩු පුද්ගල සංඛ්යාවක් සහ සංවිධාන ගණනක් ඊට සෘජුවම සම්බන්ධ වී ඇති බවයි.
මෙම සාම පාගමන මගින් නිර්මාණය කරන ලද ධනාත්මක හැඟීම් සහ හොඳ හිත මැකී නොයනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. ඒ වෙනුවට, එය අනාගතයේ දී වඩා හොඳ සම්බන්ධීකරණයක් සහ නායකත්වයක් සමඟ තවත් මේ හා සමාන උත්සාහයන් සඳහා පෙළඹවිය යුතුය. පාගමන විසින් මහජන සාකච්ඡා ආරම්භ කර ඇති අතර, සිහිකල්පනාවෙන් සිටීමේ හා අනුකම්පාවේ වැදගත්කම ඉස්මතු කර ඇත. එය මිනිසුන්ට වඩා හොඳ සහ සාමකාමී අනාගතයක් ගැන සිතීමට ද උපකාරී වී ඇත. මෙය ශ්රී ලංකාවේ සාමය ගොඩනැගීමට අවශ්ය බොහෝ පියවර අතර විශේෂ උත්සාහයක් බවට පත්කරයි. නායකයන්ට, සැබෑ සාම සංස්කෘතියක් බලහත්කාරයෙන් හෝ ඉක්මනින් නිර්මාණය කළ නොහැක. අධ්යාපනය, ආගමික ක්රියාකාරකම්, ප්රජා කටයුතු සහ දේශපාලන වෙනස්කම් වැනි සමාජයේ බොහෝ උත්සාහයන් හරහා එය සෙමින් වර්ධනය විය යුතුය. බලය බෙදාගැනීම, යුක්තිය සහ සංහිඳියාව වැනි දුෂ්කර කරුණු සාධාරණ හා සාමකාමී ආකාරයකින් සාකච්ඡා කළ හැක්කේ එවැනි සංස්කෘතියක් තුළ පමණි.