මානව හිමිකම් කොමිසම මගින් ආරම්භ කරන ලද පරීක්ෂණයක් මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් ගොනුකිරීම සඳහා ලැබෙන සහනය ලබාදීමට අදාළ නොවන බව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය අද (03) අවධාරණය කළේය.
මාධ්යවේදී තරිඳු උඩුවරගෙදර විසින් ගොනුකර තිබූ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් සලකා බැලීමෙන් පසු එය ප්රතික්ෂේප කරමින් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය මේ නියෝගය ලබාදුන්නේය. අචල වෙංගප්පුලි, මේනකා විජේසුන්දර සහ සම්පත් බී. අබේකෝන් යන විනිසුරුවරුන්ගෙන් සමන්විත විනිසුරු මඩුල්ල මේ නියෝගය ලබාදුන්නේ අද මේ පෙත්සම කැඳවූ අවස්ථාවේදී ය.
SC/FRA/168/2024 අංක දරන මේ නඩුව සම්බන්ධයෙන් අදාළ තීන්දුව ලබාදෙන ලදි.
මෙම මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම ඉදිරිපත් කර තිබුණේ රත්නායක මුදියන්සේලාගේ තරිඳු අමිල උඩුවරගෙදර විසිනි. මෙහි වගඋත්තරකරුවන් ලෙස බොරැල්ල පොලිස් ස්ථානයේ නිලධාරීන්, කොළඹ දිසාව භාර නියෝජ්ය පොලිස්පති, පොලිස්පති (එවකට බස්නාහිර පළාත් ජ්යෙෂ්ඨ නියෝජ්ය පොලිස්පති), හිටපු පොලිස්පති සී.ඩී. වික්රමරත්න සහ නීතිපතිවරයා නම් කර තිබිණි.
පෙත්සම්කරු තර්ක කළේ වගඋත්තරකරුවන් විසින් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 11, 12(1), 13(1), 14(1)(a), 14(1)(b), 14(1)(g) සහ 14(1)(h) යන වගන්ති යටතේ සහතික කර ඇති ඔහුගේ මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කර ඇති බවයි.
මෙම නඩුව විභාගයට ගැනීමට අවසර ලබා දීම පිළිබඳ සලකා බැලීමේදී, වගඋත්තරකරුවන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි නියෝජ්ය සොලිසිටර් ජනරාල්වරයා මූලික විරෝධතාවක් මතු කළේය. එනම්, මෙම පෙත්සම ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ නියමිත කාලය ඉක්මවා ගිය පසුව බැවින් (Time-barred), එය පවත්වාගෙන යා නොහැකි බවයි.
- සිද්ධිය වූ දිනය: 2023 ජූලි 28.
- පෙත්සම ගොනු කළ දිනය: 2024 මැයි 22.
- මෙය සිද්ධිය සිදුවී මාස 10කට පමණ පසුව සිදු කරන ලද ගොනු කිරීමකි.
පෙත්සම්කරුගේ සහ වගඋත්තරකරුවන්ගේ තර්ක
- වගඋත්තරකරුවන්ගේ තර්කය: ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 126(2) වගන්තිය අනුව, මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් සිද්ධිය වී මාසයක් ඇතුළත ගොනු කළ යුතුය. මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභා පනතේ 13(1) වගන්තිය යටතේ සහනයක් ලැබෙන්නේ අගතියට පත් පාර්ශවය විසින් කොමිසමට පැමිණිල්ලක් කර ඇති විට පමණක් වන අතර, මෙහිදී සිදුව ඇත්තේ කොමිසම විසින් ස්වයංක්රීයව (suo motu) පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කිරීම පමණක් බව ඔවුහු තර්ක කළහ.
- පෙත්සම්කරුගේ තර්කය: පෙත්සම්කරු පොලිස් භාරයේ සිටියදී 2023 ජූලි 28 දින මානව හිමිකම් කොමිසමේ නිලධාරීන්ට වාචිකව පැමිණිල්ලක් කළ බවත්, එම නිසා පනතේ 13(1) වගන්තිය යටතේ කාලාවරෝධයෙන් සහනයක් ලැබිය යුතු බවත් පෙත්සම්කරුගේ නීතිඥවරයා තර්ක කළේය.
අධිකරණයේ තීරණය
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය කරුණු කිහිපයක් පදනම් කරගෙන සිය තීන්දුව ලබා දුන්නේය:
- අනිවාර්ය කාලසීමාව: ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 126(2) වගන්තිය යටතේ ඇති මාසයක කාලසීමාව අනිවාර්ය එකක් වන අතර එය දැඩි ලෙස අර්ථ නිරූපණය කළ යුතුය.
- මානව හිමිකම් කොමිසමේ මැදිහත්වීම: මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභා පනතේ 14 වගන්තිය අනුව, කොමිසමට ස්වයංක්රීයව (suo motu) පරීක්ෂණ පැවැත්විය හැකි වුවද, 13(1) වගන්තිය යටතේ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් සඳහා කාලය ගණනය කිරීමේ සහනය ලැබෙන්නේ අගතියට පත් පාර්ශවය විසින් කරනු ලබන පැමිණිල්ලකදී පමණක් බව අධිකරණය තීරණය කළේය.
- මෙම නඩුවේදී මානව හිමිකම් කොමිසම පරීක්ෂණය ආරම්භ කර ඇත්තේ එහි ස්වයංක්රීය අභිමතය පරිදි බැවින්, පෙත්සම්කරුට 13(1) වගන්තිය යටතේ සහනයක් හිමි නොවන බව අධිකරණය නිරීක්ෂණය කළේය.
නිගමනය
පෙත්සම්කරු නියමිත මාසයක කාලසීමාව තුළ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කිරීමට අපොහොසත් වීම සහ මානව හිමිකම් කොමිසමට නිසි පරිදි පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් නොකිරීම හේතුවෙන් මෙම පෙත්සම පවත්වාගෙන යා නොහැකි බව අධිකරණය නිගමනය කළේය. ඒ අනුව, වගඋත්තරකරුවන්ගේ මූලික විරෝධතාවය පිළිගත් අධිකරණය පෙත්සම නිශ්ප්රභ කරන ලදී.
විරෝධතාවක් අතරතුරදී අත්තනෝමතික ලෙස තරිඳු උඩුවරගෙදරව අත්අඩංගුවට ගෙන තිබුණේ බොරැල්ල පොලිසියේ නිලධාරීන් විසිනි.